نسخه RSS سارال خبر

    جایگاه و اهمیت زبان مادری

    سارال خبر: یونسکو همه‌ی کشورهای عضو خود را به استفاده از زبان مادری در آموزش تشویق کرده و آموزش به زبان مادری را یک حق برای همه‌ی کودکان دانسته است. از سوی دیگر، آموزش به زبان مادری می‌تواند سبب کاهش تبعیض شود و به همه‌جانبه و جامع بودن آموزش کمک کند.

    سارال خبر-تا پیش از استقلال بنگلادش از کشور پاکستان، زبان رسمی آموزش در مدارس و دانشگاههای آن منطقه زبان پاکستانی(اردو) بود. فعالین دانشگاهی و فرهنگی بنگلادش تا زمان کسب استقلال از پاکستان، فعالیت زیادی جهت به کارگیری و تدریس زبان بنگالی در کنار زبان اردو نمودند؛ اما به خاطر تفکرات خاص دولت پاکستان، کوچکترین حرکتی در این زمینه با شدیدترین برخوردها مواجه می‌شد؛ تا جایی که به ترور برخی فعالان بسط و گسترش زبان بنگالی در روزهای 21 و 22 فوریه سال 1952 منتهی شد.
    کوفی عنان، دبیر کل سابق سازمان ملل متحد ضمن حضور در یکی از این برنامه‌ها، علت حضور خویش را اعلام تشکر و قدردانی سازمان ملل از ملت و دولت بنگلادش به خاطر تلاشی که در جهت حفظ و حراست زبان مادری و همچنین تلاشی که در جهت نامگذاری روز 21 فوریه به نام روز جهانی زبان مادری انجام داده بودند، دانست و همچنین گفت: «در دوران کنونی فقط چند زبان به صورت جهانی درآمده‌اند، در حالی که بسیار لازم و ضروری است که در مورد زبانهای محلی نیز توجه لازم را مبذول نماییم. به نوبه‌ی خود امیدوارم که اقدامات یونسکو منجر به افزایش آگاهی در بین اقشار مردم شده و به حفظ و حراست از زبان مادری منجر شود. بنگلادش نمونه‌ی بارز ملتی است که موضوع زبان مادری در کنار مسائل مهم دیگری چون ایمان، حس وطن‌دوستی و... از مؤلفه‌های اساسی زندگی آنان شده است. امیدوارم در طی قرن اخیر، همه‌ی مردم بتوانند در حفظ زبان مادری تمامی انسانها وحدت و تشریک مساعی نمایند».
    یونسکو همه‌ی کشورهای عضو خود را به استفاده از زبان مادری در آموزش تشویق کرده و آموزش به زبان مادری را یک حق برای همه‌ی کودکان دانسته است. به باور یونسکو، آموزش به زبانی که کودکان آن را به خوبی درک می‌کنند، حق کودکان است تا بتوانند از آموزش با کیفیت برخوردار شوند و از آن لذت ببرند. از سوی دیگر، آموزش به زبان مادری می‌تواند سبب کاهش تبعیض شود و به همه‌جانبه و جامع بودن آموزش کمک کند.
    ایرینا بوکوا، دبیرکل یونسکو در پیامی که به مناسبت روز جهانی زبان مادری در سال 2012 منتشر کرده است، چنین گفته: «زبانهای مادری ما، هویت ما هستند. با نگهداری آنها ما در واقع از خود محافظت می‌کنیم».
    روز جهانی زبان مادری برای نشان دادن و حفاظت از تنوع زبانی و تشویق و ترغیب مردم جهت بسط و گسترش زبان مادری است که این امر سبب گسترش فرهنگ صلح و تنوع فرهنگی می‌شود.
    از نظر ماتسورا، دبیرکل سابق یونسکو وظایف دولتها بیشتر از ملتهاست که باید برای حفظ و حراست فرهنگ‌های محلی و تنوع زبانی قوانین خاصی را تصویب کرده و به مرحله اجرا درآورند.
     وی نابودی یک زبان را به معنای نابودی یک قوم یا ملت می‌داند و خاطرنشان می‌سازد که یونسکو تلاش بی‌وقفه‌ای را جهت حفظ و حراست فرهنگ‌ها و زبانهای مختلف شروع کرده و امیدوار است که به یک سیستم آموزشی چندزبانه براساس و در چارچوب ترفیع زبان مادری دست یابد و برنامه‌های این سازمان با مساعدت و همراهی دولتها در جهت حفظ و حراست زبان مادری با موفقیت همراه باشد.
    چندی پیش، شهرداری‌های دیاربکر، وان، جزیره و چند شهر دیگر با تأسیس مدارس زبان کردی، اعلام کردند که در این مدارس زبان کردی به شیوه‌ی علمی تدریس می‌شود و خانواده‌ها را تشویق به ثبت نام فرزندان خود در این مدارس کردند. همچنین نبی آوجی، وزیر آموزش ملی ترکیه و از مؤسسین حزب عدالت و توسعه اعلام کرد که دولت ترکیه امسال برای نخستین بار، 20 معلم زبان کردی را به استخدام خود در می‌آورد. وی بر این موضوع تأکید کرد که این آمار بسیار پایین است؛ اما از نظر معنای سیاسی و بُعد نمادین اهمیت ویژه‌ای دارد.
    با عنایت به مطالب فوق، شایسته و ضروری است در ایران نیز که اقوام و ملتهای مختلف با زبانها و گویشهای متفاوت را در دل خود جای داده، در حفظ و گسترش این زبانها کوشش شود و مسئولان با اقداماتی همچون، ایجاد نشریه‌های مختلف و چاپ کتب درسی و غیر درسی به زبانهای مناطق مختلف، فرهنگ‌سازی از طریق رسانه‌های دیداری و شنیداری و ساخت برنامه‌هایی با زبان این مناطق، استفاده از نظرات کارشناسان در برنامه‌های تلویزیونی جهت تأکید و ترویج اهمیت زبان مادری، برگزاری کارگاه‌های و کلاسهای آموزشی و توجیهی و ... گام مثبتی در حفظ و گسترش این زبانها و گویشها که پشتوانه‌ی عظیمی برای تقویت زبان رسمی هستند، بردارند.
    اهمیت زبان مادری به حدی است که سازمان ملل نیز با ارج نهادن به آن و اختصاص دادن یک روز از تقویم با عنوان روز جهانی زبان مادری، از کشورهای مختلف درخواست کرده است که نحوه‌ی آموزش خود را طوری طراحی کنند که به زبان مادری لطمه وارد نشود. استفاده از زبان مادری در آموزش می‌تواند در مبارزه با بی‌سوادی مؤثر باشد و هدف و شعار «آموزش برای همه» را در جهت برخورداری از آموزش ابتدایی برای همه‌ی کودکان و بزرگسالان تا سال 2015، محقق سازد.
    در ایران نیز طرح آموزش کتب درسی به زبان محلی مناطق مختلف، از جمله آموزش به زبان کردی نیز قوت گرفت و تحقیقاتی هم در این زمینه صورت پذیرفت که مهمترین هدف آن، حفظ، آموزش و ترویج زبان مادری و محلی مناطق است و باعث می‌شود کودکان با فراگیری زبان مادری خود، از فراموشی تدریجی آن جلوگیری کنند و آن را به نسلهای آینده منتقل نمایند.
    نلسون ماندلا می‌گوید: «اگر با انسان به زبانی که آن را می‌فهمد سخن بگویید، سخن شما به مغزش راه خواهد یافت؛ اما اگر به زبان مادری‌اش با او سخن بگویید، آن سخن به قلب او نفوذ خواهد کرد».
    آموزش و تکلم با کودکان به زبانی غیر از زبان مادری، ضربه‌ای جبران ناپذیر به آنها می‌زند و به تدریج باعث فراموشی و نابودی زبان مادریشان که بایستی هویت خود را با آن بسازند، خواهد شد.
    برخی از والدین از تکلم با کودکان خود به زبان مادری امتناع نموده و مهمترین دلیل خود را برای آموزش ندادن زبان مادری به آنان، لطمه به روند یادگیری زبان رسمی می‌دانند. در صورتی‌که عدم آموزش زبان مادری به کودکان نتیجه‌ی معکوس می‌دهد و هنگام صحبت کردن این دسته از کودکان به زبان رسمی، شاهد لغات و الفاظ اشتباه، همراه با لهجه‌ای غلیظ خواهیم بود. قطعاً یکی از عوامل مؤثر در بروز چنین پدیده‌ای، نادیده گرفتن و کم اهمیت شمردن ارزش زبان مادری است.
    پس بر خود ما نیز واجب است، همانطوری که برای فراگیری زبانهای خارجی و بین المللی وقت و هزینه‌ی زیادی صرف می‌کنیم، با یادگیری و آموزش زبان مادری خود در حفظ و ترویج آن کوشا باشیم.
    معلمان در روز جهانی زبان مادری از دانش‌آموزان بخواهند که با زبان مادری داستان، شعر، ترانه‌های محلی خویش و مطالب مورد علاقه را به سایر دانش‌آموزان یاد دهند و دانشجویان باید این نکته را مدنظر قرار دهند که زبانهای مختلف مبین فرهنگ‌های مختلف هستند و باید نگرش تازه‌ای در مورد همکلاسی و هم‌اتاقی‌هایشان که به زبان مادری خویش صحبت می‌کنند، داشته باشند. رسانه‌ها نیز می‌توانند با گرامیداشت این روز و انعکاس اخبار مربوط به این روز، به وظیفه‌ی مهم خود عمل نمایند.
    کلام آخر اینکه: در کهکشان زبان‌ها، هر زبان ستاره‌ای است درخشان و ما باید با تمام توان تلاش کنیم این ستاره‌های درخشان خاموش نشوند.
    *کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی و پژوهشگر حوزه‌ی فرهنگی
    فرهاد پرموز
    کردپرس

     

    آيتم جزئيات

    بازدید ها: 275 l تاریخ ارسال یکشنبه, 03 اسفند 1393 ساعت 14:42 توسط سارال خبر l کد خبری: 4111

    اضافه کردن نظر

    سارال خبر نظراتی را که حاوی توهین یا افترا است، منتشر نمی کند.
    لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.


    تبلیغات
    
    

    آخرین عناوین اخبار دیواندره